понедељак, 15. јун 2015.

Pripremna nastava - razne informacije


                       

  1. Roterdam i Konstanca su krajnje tačke plovnog puta koji je dug 3505km i povezuje 12 država Evrope. To je plovni put Dunav-Majna-Rajna.
  2. Dunav protiče kroz: Nemačku(Švarcvald), Austriju, Slovačku, Mađarsku, Hrvatsku, Srbiju, Rumuniju, Bugarsku, Moldaviju i Ukrajinu (Crno more).
  3. Glavni gradovi na Dunavu su Beograd, Budimpešta (Mađarska), Bratislava (Slovačka) i Beč (Austrija).
  4. Konstanca je luka u Rumuniji na Crnom moru. Da li se ona nalazi na ušću Dunava? Pogledaj kartu.
  5. Srbija se nalazi u srednjoevropskoj časovnoj zoni. Rotacija Zemlje je obrtanje Zemlje oko svoje zamišljene ose. Dan je vreme koje je potrebno Zemlji da se jedanput obrne oko svoje ose. Dan traja 24 časa i deli se na obdanicu i noć. Posledica rotacije Zemlje je smena obdanice i noći, razlike u vremenu i prividno dnevno kretanje Sunca.           Na Zemlji postoje 24 časovne zone, svaka zauzima prostor od (360:24) 15º geografske dužine.
  1. Najduži i najveći lednici u Srbiji su se nalazili na Prokletijama i Šar planini.
  2. Za reljef Makedonije se kaže da ima ''šahovsku strukturu reljefa''. Rodopske planine ili Srpsko-makednoska masa u Srbiji ima sličnu strukturu. Rodopske planine se prostiru i u Bugarskoj i Grčkoj.
  3. Makedonija je geografska regije koja se prostire na teritoriji Bivše jugoslovenske republike Makedonije (Vardarska Makedonije), Bugarske (Pirinska Makedonija), Grčke (Egejska Makedonija).
  4. granit je dubinska magmatska stena, bazalt je površinska magmatska stena, Karpatsko-balkanske planine kračnjaci, dolomiti, crveni peščari.
  1. Leskovačka kotlina je prečnika 50 km.
      Grdelička klisru je dugačka 30 km i duboka 550 m.
      Stalaćka klisru je duga 24 km.
      Rugovska klisura je duga 25km duboka 1000m

Kosovska kotlina je na visini od 510-570m., a Metohijska 350- 450m.
Stara planina se pruža lučno u dužinu od 530 km sve do Crnog mora.
Resavska pećina kod Despotovca je prva uređena pećina kod nas i ona je i najposećenija. Pećina Ceremošnja se nalazi na Homoljskim planinama. Kod Majdanpeka se nalazi Rajkova pećina. Zlotske pećine su Hajdučica, Vernjikaca, Mandina, Vodena i Lazareva i nalaze se u kanjonu Lazareve reke.
Vernjikica ima najveću podzemnu dvoranu koja se zove ''Koloseum'' i prečnika je oko 60 m i visine 59m.
Bogovniska pećina kod mesta Bogovine na severnom obodu Crnorečke kotline je najduža pećina u Srbiji sa istraženih više od 6 km kanala.
  1. Kopaonik je izdužen u pravcu sever-jug 75 km.  Šar planina je duga oko 80 km široka 15 km
  2. Najveća prerast je Velika prerast na reci Prerast kod Majdanpeka visoka je 37m, a duga 26m.
Prerasti ima i na reci Jelašnici kod Niša.
Na reci Vratni kod Negotina ima 3 prerasti i one su najpoznatije: Velika, Mala i Suva. Koja je erozija stvroila prerasti.
  1. Najniža  kontinentalna tačka  Srbije na ušću Timoka u Dunav 28 m
      Koji je najviši vrh Srbije, najviši vrh uže Srbije i najviši vrh Vojvodine?
  1. 61% Srbije se nalazi na visini od 28 – 500 m, od 500 – 1000 se nalazi 28% Srbije
      Prosečna nadmorska visina Srbije je 473 m
  1. Đerdapska klisura je kompozitna što znači da se u njoj smenjuju suženja klisure i proširenja kotline. Prva klisura u Đerdapu je Golubačka, posle nje dolazi proširenje Ljupkovska kotlina, sledeća je klisura Gospođin vir, pa Donjomilanovačka kotlina, nakon toga dolazimo u Veliki i Mali kazan gde je Dunav najuži 150 m, nizvodno se Dunav širi u Oršavskoj kotlini i na kraju Sipska klisura je poslednje suženje u Đerdapu.
      Dakle: Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina, klisura Gsopođin vir, Donjomilanovačka kotlina, klisura Veliki i Mali kazan, Oršavska kotlina i Sipska klisura.
  1. Eolski oblici reljefa u Vojvodini su lesne zaravni i peščara.
  2. Paleovulkanski oblici reljefa u Srbiji su Oblik i Grot u Srpsko-makedonskoj masi, Ostrovica kod Rudnika, Zvečan kod Kosovske Mitrovica, i Tilva Mika i Tilva Njagra kod Bora u Karpatsko-balkanskim planinama.
  3. Ovčarko-kablarsku na Zapadnoj Moravi, Rugovsku na Pećkoj Bistrici, Kačaničku na Lepencu, Grdeličak i Stalaćka na Južnoj Moravi i Bagrdansku na Velikoj Moravi, Sićevačka na Nišavi i Đerdapska na Dunavu.
  4. Povija je sniženi deo razvođa između dva sliva. Najpoznatija povija kod nas je Kumanovsko-preševska povija (pogledaj na karti). Od Preševa u Srbiji Koridor X vodi preko najnižeg dela planine, povije, i vodi do Kumanova i dalje za Grčku.
  5. Kanjon Lazareve reke je najuži u Srbiji. U najužem delu je širok 7m.
  6. Klisura duboka rečna dolina strmih strana čiji je nagib od 45-60°
  7. Stig je oblast uz dolji tok reke Mlave, a Braničevo uz donji tok reke Pek.



недеља, 14. јун 2015.

Revolucija Zemlje


REVOLUCIJA ZEMLJE
- okretanje Zemlje oko Sunca, traje jednu godinu.
Godina je vremenski period za koji Zemlja napravi pun krug oko Sunca, jedine zvezde u Sunčevom sistemu koja je od Zemlje udaljena u proseku 150 mil. km.
Posledice revolucija Zemlje i nagnutosti zemljine ose su:
1. Smena godišnjih doba,
2. Nejednako trajanje obdanice i noći tokom godine,
3. Različito zagrevanje površine Zemlje - toplotni pojasevi

Žarki toplotni pojas se prostire između Severnoj i Južnog povratnika.
Severni umereni toplotni pojas se prostire između Severnog povratnika i Severnog polarnika.
Južni umereni toplotni pojas se prostire između Južnog povratnika i Južnog polarnika.
Severni hladni toplotni pojas se prostire severno od Severnoj polarnika.
Južni hladni toplotni pojas se prostire južno od Južnog polarnika.

Polarnici se nalaze na 66,5º ili 66º33´

Povratnici se nalaze na 23,5º ili 23º27´
 
21.3. proletnja ravnodnevica (obdanica i noć traju po 12 sati)
-          sunčevi zraci padaju pod pravim uglom na ekvator.
-          ravnomerno je osvetljena i zagrejana severna i južna polulopta.
-          počinje proleće na severnoj polulopti, a jesen na južnoj.

21.6. letnjna dugodnevica (najduža obdanica na severnoj polulopti, najkraća noć)
-          sunčevi zraci padaju pod pravim uglom na severni povratnik.
-          više je osvetljena i zagrejana severna polulopta.
-          počinje leto na severnoj polulopti, a zima na južnoj.

23.9. jesenja ravnodnevica (obdanica i noć traju po 12 sati)
-          sunčevi zraci padaju pod pravim uglom na ekvator.
-          ravnomerno je osvetljena i zagrejana severna i južna polulopta.
-          počinje jesen na severnoj polulopti, a proleće na južnoj.

22.12. zimska kratkodnevica (obdanica je najkraća na severnoj polulopti a noć najduža)
-          sunčevi zraci padaju pod pravim uglom na južni povratnik.
-          više je osvetljena i zagrejana južna polulopta.
-          počinje zima na severnoj polulopti, a leto na južnoj.

Hidrosfera - osnova



HIDROSFERA – VODE NA ZEMLJI
  1. Okeani – Tihi ili Pacifik, Atlantski ili Atlantik, Indijski i Severni ledeni (Međunarodna hidrografska organizacija je 2000. godine izdvojila i Južni okean koji je ograničen 60ºS, tj. nalazi se južnije od navedenog uporednika ili paralele)
-          pogledaj u atlasu između kojih se kontinenata nalazi svaki pojedini okean?
-          koji ga kontinenti ograničavaju na pojedinim stranama sveta?
  1. Oblici razuđenosti obale su: moreuzi, zalivi, poluostrva i ostrva.
-          pronađi u atlasu veće moreuze, zalive, poluostrva i ostrva.

  1. Fjordovi su uski zalivi strmih i visokih strana koji duboko zalaze u kopno. Nastali su potapanjem ledničkih dolina – valova. Norvešku još nazivaju i ‘’zemlja fjordova’’.
  2. Svetsko more ili svetski okean čini jedinstvena vodena površina na Zemlji koja se sastoji od okeana i mora.
  3. 70% površine Zemlje otpada na vodene površine.
-          površina Zemlje je oko 510 mil. km2; vodene površine se porstiru na 361 mil. km2, a kopno zahvata 149 mil. km2.
  1. Svojstva morske vode su slanost, temperatura i providnost. Po tim se odlikama razlikuje voda svetskog mora.
  2. Voda svetskog mora je u stalnom kretanju. Postoje tri vida kretanja morske vode: talasi, morske struje i plima i oseka.
-          talasi nastaju pre svega pod uticajem vetrova, ali i podmorskih zemljotresa i vulkanskih erupcija (cunami)
-          morske struje se kreću pod uticajem stalnih vetrova (stalni vetrovi su pasati i zapadni vetrovi); Tople morske sture se kreću od ekvatora prema polovima, a hladne od polova prema ekvatoru);
-          plima i oseka nastaje pod uticajme privlačne sile Sunca i Meseca. (Sunce je jedina zvezda u Sunčevom sistemu i oko Sunca se okreću sve planete (8). Mesec je zemljin prirodni satelit ( Merkur i Venera nemaju satelite).
  1. Vode na Zemlji možemo da podelimo na:
-          slatke i slana;
-          tekuće i stajaće;
-          površinske i podzemne.
  1. Isparavanje je prelaženje vode u gasovito stanje.
  2. Kondenzacija je prelaženje vode iz gasovitog u tečno stanje.
  3. Isparavanje i kondenzacija su procesi kroz koje se odvija kruženje vode u prirodi.
  4. Izdan predstavlja sloj podzemne vode koja leži na vododrživom - nepropustljivom sloju.
  5. Mesta na kojima podzemna izdanska voda izbija na površinu naziva se izvor.
  6. Kod svakog vodotoka (potok, reka) razlikujemo izvor i ušće. Izvor je mesto gde nastaje vodotok, a ušće je mesto gde se reka uliva u drugu reku, jezero, more ili okean.
  7. Suva rečna korita u Africi se nazivaju vadi, a u Australiji krikovi. Suva rečna korita u pustinjama su dokaz da je u prošlosti na tom prostoru bila drugačija, vlažnija, klima.
  8. Rečni sistem čini glavna reka sa svim svojim pritokama.
  9. Rečni sliv je prostor sa kojeg se sve vode slivaju, otiču u jedno jezero more ili okean.
  10. Reka Srbije pripadaju slivu Crnog, Jadranskog i Egejskog mora.
  11. Rečnu mrežu čine svi vodotoci jedne teritorije.
  12. Razvođa su uzvišenja koja razdvajaju slivove.
  13. Jezera su veća udubljenja na kopnu ispunjena vodom.
  14. Jezera delimo na:
      a) prirodna – tektonska (Velika jezera u Severnoj Americi) i erozivna (lednička ili glacijalna koja u narodu nazivaju ''gorske oči'' (Livadičko na Šar planini koja se nalazi na granici Srbije i Makedonije i čini prirodnu granicu između njih), eolska-Palićko, kraška, rečna-Obedska bara (mrtvaja reke Save))?
      b) veštačka (Đerdapsko na Dunavu koji na tom prostoru čini prirodnu granicu Srbije i Rumunije).
  1. Depresija predstavlja deo kopna koji se nalazi ispod morskog nivoa (Mrtvo more).

субота, 08. фебруар 2014.

6. razred - Južna Evropa - Grčka, Italija, Španija



PITANJA KOJA SLEDE SLUŽE ZA OBNAVLJANJE GRADIVA.
OBAVEZNA JE UPOTREBA ATLASA I ODGOVARAJUĆIH KARATA – EVROPE, SREDOZEMLJA, GRČKE, ITALIJE I ŠPANIJE.

  1. Nabroj slovenske, romanske, germanske i ugro-finske narode Evrope.
  2. Nabroj države na Balkanskom, Apeninskom i Pirinejskom poluostrvu.
  3. Kroz koje države se prostiru Pirineji, Alpi i Dinaridi?
  4. Koje su granice Balkanskog poluostrva?
  5. Koje prostore obuhvata Španija, Italija i Grčka?
  6. Šta je ostrvo, a šta poluostrvo?
  7. U kojim se državama nalaze sledeća ostrva - Balearska, Korzika, Sicilija, Krit, Sardinija, Hvar, Krk, Krf, Brač, Kanarska i Azorska ostrva i poluostrva - Atos, Halkidiki, Istra, , Peloponez,?
  8. Pogledaj na karti koja mora spajaju, a koje delove kopna razdvajaju sledeći moreuzi: Otrantska vrata, Korintski kanal, Sicilijski prolaz, Bonifaćo, Mesinski prolaz, Gibraltarski moreuz.
  9. U kojim se državama nalaze sledeće nizije: Panonska, Padska, Tesalija, Andaluzija, Aragonija.
  10. Kojim se privrednim delatnostima bave, ili šta rade da bi zaradili za život, stanovnici sredozemnog primorja Grčke, Italije, Crne Gore, Hrvatske, Španije, Francuske, Turske, Albanije, Slovenije.
  11. Koji su značajniji proizvodi regije (sredozemno primorje) iz prethodnog pitanja?
  12. Šta je regija?
  13. U Italiji se nalazi poznati ugašeni vulkan Vezuv kod Napulja i još uvek aktivni Etna na Siciliji i Stromboli (http://sh.wikipedia.org/wiki/Stromboli) i česti su zemljotresi. Koji je razlog postojanja vulkana i čestih zemljotresa na tom prostoru?
  14. a) U kojim delovima Grčke, Italije i Španije vlada sredozemna klima?
      b) Koje su odlike sredozemne klime?
  1. Koja klima vlada na Mezeti u Španiji i koje su joj odlike?
  2. Koja klima vlada na Alpima u Italiji i koje su joj odlike?
  3. Odredi geografsku širinu i geografsku dužinu Italije i Španije. Koristi kartu Italije i Španije.
  4. a) Po čemu se sve razlikuje severna u južna Italija?
      b) Zbog čega se severna i južna Italija razlikuju po privrednoj razvijenosti?
19.  Koji su prirodi i društveni uslovi uticali da turizam postane značajna privredna delatnosti u Italiji, Grčkoj i Španiji?
  1. Koje su najveće reke Grčke, Italije i Španije i u koja se mora i okean ulivaju?
  2. Šta je izvor, a šta ušće reke?
  3. Koja su prirodna bogatstva Grčke, Italije i Španije?
  4. Koja su veća lednička jezera u Italiji (pronađi ih na karti)?
  5. Objasni sledeće pojmove: makija, agrumi, ''costa verde'', ''costa del sol''.
  6. Pronađi na karti veće gradove Španije, Italije i Grčke.

среда, 08. фебруар 2012.

8. RAZRED - ZAŠTITA PRIRODE

              8 RAZRED - ZAŠTITA PRIRODE SRBIJE

GEONASLEĐE predstavljaju geološki, geomorfološki, hidrološki i pedološki objekti izuzetnih odlika. Objekti geonasleđa se mogu nalaziti u svom prirodnom okruženju ili u zbirkama muzeja i fakulteta (muzej minerala ''Stari trg'').
      Između ostalih zaštićeni geomorfološki objekti geonasleđa Srbije su: Đavolja varoš, Lazarev kanjon, Titelski breg, Lazareva i Bogovinska pećina, Lisine - vodopad, Ostrovica, Rugovska klisura, Deliblatska peščara, klisura reke Uvac, Miocenski sprud ''Tašmajdan'', prerast Samar, vrelo Mlave, Stopića pećina, Resavska pećina.
      Razmisli: kako su nastali navedeni objekti geonasleđa?
      Pronađi na karti: u kojim se regijama Panonske i Planinsko-kotlinske Srbije nalaze?
      Pogledaj fotografije u knjizi: Đavolja varoš, beloglavi sup, Lisine, rosulja.
      Zaštićene životinjske vrste su: pelikan, roda, beloglavi sup, belorepan, orao krstaš, rečni rak, dabar, ris , vidra i mrki medved.
      Zaštićene biljne vrste Srbije su: Pančićeva omorika, molika, runolist, banatski i kosovski božur, đerdapska i šarplaninska lala, gorocvet, rosulja.
     
Prirodna dobra su prirodni predeli i objekti koji su zaštićeni zakonom.

Zakonom o zaštiti prirode Srbije utvrđeno je 7 vrsta prirodnih dobara:

  1. NACIONALNI PARK: Đerdap, Šar planina, Tara, Kopaonik, Fruška gora.
  2. PARK PRIRODE: Golija, Stara planina, Šargan – Mokra gora, Palić, Sićevačka klisura.
  3. PREDEO IZUZETNIH ODLIKA: Lepterija – Sokograd, Miruša, klisura reke Mileševke, Subotička peščara, Vlasina.
  4. STROGI REZERVAT PRIRODE: Gazimestan, Omoljička ada, Kukavica.
  5. SPECIJALNI REZERVAT PRIRODE: Goč – Gvozdac, Brzanska moravišta, Zasavica.
  6. ZAŠTIĆENO STANIŠTE: stanište malog vranca na Savi  u Beogradu (''Vrbak kod Sajma'', ''Donji špic Ade'' i ''Mala Ciganlija''
  7. SPOMENIK PRIRODE: Botanička bašta ''Jevremovac'', Pionirski park, hrast na Cvetnom trgu, Risovača, Ripaljka, vodopad Lisine, Resavska pećina, vrelo Mlave, platan kod Miloševog konaka.

NEKE KARAKTERISTIKE NAŠIH NACIONALNIH PARKOVA

  1. Fruška gora
-          Panonska nizija – Vojvodina – Srem
-          Sever – Dunav
-          Odlike: osnovan 1960. najstariji, 90% parka šume hrasta, graba, bukve i lipe (najveće stanište u Evropi), Crveni čot, 17 manastira – srpska ''Sveta gora'', banja Vrdnik, Sremski Karlovci – 1792. godine počela sa radom najstarija srpska gimnazija,
-          orao krstaš

  1. Đerdap – Planinska oblast – Karpatsko – balkanske planine
-          63 608 ha najveći nacionalni park, Dunav, Đerdapska klisura (4 klisure i 3 kotline Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina, Gospođin Vir, Donjomilanovačka kotlina, Kazan (Veliki kazan 150m), Oršavska kotlina i Sipska klisura ili Gvozdena vrata), Lepenski vir, Trajanova tabla, Golubački grad,
-          moruna.

  1. Tara – Planinska oblast – Dinarske planine , na zapadu okuka Dirine, kanjoni Drine, Rače, Dervente i Brusnice,
-          Endemit – Pančićeva omorika, Pančićev skakavac;
-           manastir Rača, Zborište (1544), Kozji rid(1591m), jezero Zaovine.
-          mrki medved.

  1. Kopaonik – Planinska oblast – Vardarska zona (unutrašnji Dinaridi)
-          11 800ha najmanji nacionalni park, Pančićev vrh (2017m),
-           najveći zimski turistički centar,
-          u blizini su manastir Studenica, Sopoćani i stari grad Ras, Jošanička banja,
-          runolist, živorodni gušter i suri orao.

  1. Šar planina – Planinska oblast – Dinarske planine – Šar planina
-          Osnovan 1993. - najmlađi nacionalni park, najviši vrh Peskovi (2651m) , zimski sportski centar Brezovica,
-          šumske zajednice bora munike i molike,
-          glacijalni oblici reljefa – cirkovi, ledničke doline, morene, lednička jezera (Livadičko (ili Štrbačko), Jažinačko, Šutmansko, Veliki vir (2360m) najviše na Šar planini),
-          beloglavi sup,147 vrsta leptira.



уторак, 07. фебруар 2012.

AFRIKA - OBNAVLJANJE GRADIVA




AFRIKA
OBNAVLJANJE GRADIVA

SVE GEOGRAFSKE POJMOVE PRONAĐI NA KARTI AFRIKE.

1.      Afrika je dobila ime prema berberskom plemenu Afri koje je živelo na severu Afrike.
Oni su trgovali sa Rimljanima i po njima je ceo kontinent dobio ime Afrika.
Još neka mišljenja o imenu kontinenta (preuzeto sa Wikipedie)
Stari Rimljani su koristili ime Africa terra — „zemlja Afra“ (množina, od „Afer“) — za seeverni dio kontinenta, koji odgovara današem Tunisu, gde se nalazila Rimska provincija Afrika.
Moguće poreklo je i od feničanski afar (prašina), grčki aphrike (bez hlada) ili latinski aprica (sunčano).

2.      GRANICE AFRIKE
a. Na SEVERU  granicu  Evrope i Afrike čine Gibraltarski moreuz i Sredozemno more
b. Na SEVEROISTOKU granicu Azije i Afrike predstavlja Suecki kanal, Crveno more, moreuz Bab el Mandeb i Adenski zaliv
c. ISTOČNO od Afrike se nalazi Indijski okean
d. ZAPADNO od Afrike se nalazi  Atlantski okean
e.  Na JUGU se nalazi vodena površina koja razdvaja Afriku od Antarktika a koja je nedavno definisana ka JUŽNI OKEAN.
3.      Afrika je dugo ostala neistraženi kontinent zato što je Sahara na severu predstavljala veliku prepreku za istraživače.
4.      Dejvid Linigston je bio britanski istraživač. Otkrio je vodopade na reci Zambezi i nazvao ih po kraljici Viktoriji , Viktorijini vodopadi.
5.      Najveće ostrvo je MADAGASKAR.
6.      Najveće poluostrvo je SOMALIJSKO POLUOSTRVO.
7.      Najveći zaliv je GVINEJSKI ZALIV.
8.      Prema reljefu Afrika se deli na:
a) NISKU AFRIKU koja obuhvata planine ATLAS, pustinju SAHARU, SUDANSKU visoravan i DOLINU REKE KONGO.
b) VISOKU AFRIKU KOJA obuhvata  ETIOPSKU, JEZERSKU I JUŽNOAFRIČKU visoravan.
9.      NAJVIŠI VRH AFRIKE JE KILIMANDŽARO 5895m, nalazi se na Jezerskoj visoravni.
10.  KLIMA AFRIKE
-          Najveći deo Afrike se nalazi u ŽARKOM TOPLOTNOM POJASU (granice su Severni i Južni povratnik – obeleženi isprekidanim linijama na karti)
-          Svi tipovi klime u Africi su topli, odlikuje ih toplo vreme preko godine. Jedino mesto u Africi gde ima snega i gde je hladno su visoke planine – najviši vrh Afrike Kilimandžaro 5895m je prekriven večitim snegom.
-          EKVATORSKA KLIMA vlada oko EKVATORA – tamo je toplo tokom cele godine i kiše padaju tokom cele godine rastu PRAŠUME
-          SAVANSKA KLIMA – vlada oko 10° geografske širine KIŠA PADA samo LETI, a ZIMI JE SUŠA i TOPLO JE TOKOM CELE GODINE. Rastu visoke trave SAVANE.
-          PUSTINJSKA KLIMA VLADA U PUSTINJAMA – TOPLO JE I SUŠNO TOKOM CELE GODINE. Pustinje se prostiru oko Severnog povratnika SAHARA i oko Južnog povratnika KALAHARI I NAMIB.
-          SREDOZEMNA KLIMA VLADA OKO SREDOZEMNOG MORA – leta su topla i suva, a zime blage i kišovite. Rastu ZIMZELENE  ŠUME I MAKIJE (zimzeleno žbunje).
11.  REKE AFRIKE
a.      Slivu Sredozemnog mora pripada reka NIL (nastaje spajanjem Belog i Plavog Nila kod Kartuma, glavnog grada Sudana), Atbara .
b.     U Atlantski okean se ulivaju reke: Senegal, NIGER, KONGO I ORANJE, a ovom slivu još pripadaju i veće reke Ubangi I Benue.
c.      U Indijski okean se uliva reka ZAMBEZI na kojoj je DEJVID LIVINGSTON U 19.VEKU PRONAŠAO VODOPADE KOJE JE NAZVAO PREMA BRITANSKOJ KRALJICI VIKTORIJI - VIKTORIJINi VODOPADI.
12.  Najveća jezera se nalaze  u visokoj Africi na JEZERSKOJ VISORAVNI.  Kako se ona zovu pročitaj na karti Afrike u atlasu.

13.  STANOVNIŠTVO AFRIKE
Afrika ima oko 900 miliona stanovnika. Na 1. mestu je Azija sa skoro 4 milijarde stanovnika
-          NAJMANJE LJUDI živi u pustinjama, naprimer u Sahari zato što je sušna klima - kiša retko pada,  dakle klima je nepovoljna, veoma je vruće, viskoke temperature i nema ni zemljišta već samo pesak, kamen i šljunak.
-          ERG – PEŠČANA PUSTINJA
-          HAMADA – KAMENITA PUSTINJA
-          SERIR – ŠLJUNKOVITA PUSTINJA
-          U PUSTINJAMA živi najmanje ljudi i tamo je i najmanja GUSTINA NASELJENOSTI.
-          Mala GUSTINA NASELJENOSTI JE I U prašumama gde kiša pada svaki dan i gde je sparno vreme.
-          Najveća gustina naseljenosti, najviše  je oko reke NIL u Egiptu. Zato što je  klima topla, plodna je zemlja i ima dovoljno vode.
-          GRANICA CRNE I BELE RASE U Africi je pustinja SAHARA.
-          Severno od Sahare kod Sredozemnog mora živi bela rasa kojoj pripadaju ARAPI
-          Južno od Sahare živi crna rasa. Crnu rasu u Africi delimo na SUDANSKE CRNCE I NA BANTU CRNCE.
-          Bušmani, Zulu, Pigmeji su plemena koja pripadaju crnoj rasi i žive u prašumama reke Kongo i polupustinjskim oblastima južne Afrike.
-          Većini Arapa (pripadaju beloj rasi i u Africi većina živi severno od pustinje Sahare) je zajednička vera – islam, jezik, običaji.

AFRIKA JE BOGATA NAFTOM, ŠUMAMA, RUDAMA (BAKAR, GVOŽĐE, CINK) DIJAMANTIMA I ZLATOM.
AFRIKA IMA MNOGO SIROMAŠNOG I GLADNOG STANOVNIŠTVA.
VELIK BROJ DECE UMIRE OD GLADI I ZARAZNIH BOLESTI – MALARIJE (KOMARCI) I ŽUTICE.
NA PLANTAŽAMA U AFRICI SE GAJI KAKAO, PAMUK, KIKIRIKI, ČAJ, KAFA.

U Egiptu živi oko 77 mil. stanovnika,a površina Egipta je oko 1 mil km2 .
            a) Na teritoriji od 4% površine Egipta živi oko 90% stanovnika.
                        - koliko je 4% površine Egipta?
                        - koliko je 90% stanovnika Egipta?
                        - kolika je gustina naseljenosti na toj površini (4% teritorije)?
            b) Na 96% teritorije živi 10% stanovnika.
                        - koliko je 96% površine Egipta?
                        - koliko je 10% stanovnika Egipta?
                        - kolika je gustina naseljenosti na toj površini (96% teritorije)?

  • OBJASNI ZNAČENJE SLEDEĆIH POJMOVA:
HAMADE, ERGOVI, VADI, ŠOTOVI,KOPTI, OAZE, BERBERI, TUAREŽANI, MAGREB, ARAPI, ISLAM, ARABIZACIJA, DANAKIL, KOLONIJE, ASUANSKA BRANA, DELTA NILA, ALEKSANDRIJA, KARTAGINA, ARABIJSKA PUSTINJA, GIZA, KEOPSOVA PIRAMIDA, NOMADI, AHAGAR, TIBESTI, PLANTAŽE, SVAHILI, APARTHEJD, RASNA DISKRIMINACIJA, BURI, AFRIKANS, ŠABA, KATANGA, VOLTA, ‘’ROG AFRIKE’’, KAFA, SAHEL, ‘’RAJSKI VRT’’.



PRONAĐI ODGOVORE NA SLEDEĆA PITANJA:

  • Koja su dva najvažnija klimatska elementa pomoću kojih opisujemo klimu nekog mesta?
  • Koja je odlika zajednička gotovo svim tipovima klime u Africi?
  • Po čemu se razlikuju klimatski tipovi koji vladaju u Africi?
  • U kom tipu klime kiša pada tokom cele godine?
    • Koja vegetacija raste u tom tipu klime?
  • U kom tipu klime kiša pada tokom leta?
    • Koja vegetacija raste u tom tipu klime?
  • Šta su savane i u kojim delovima Afrike rastu?
  • Nabroj klimatske elemente i merne jedinice za svaki od njih?
  • Kako se menja klima Afrike od Ekvatora prema severu i prema jugu?
  • Kako se menja biljni svet Afrike od Ekvatora prema severu i prema jugu?
  • Šta je proticaj reke?
  • Koja reka ima najgušću rečnu mrežu?
  • Koja je prva reka Afrike po proticaju, a koja po dužini?
  • Koja reka Afrika dva puta preseca Ekvator?
  • Koje su odlike reke Nil?
    • Kako nastaje?
    • Gde izviru izvorišni krakovi Nila?
    • Koja je jedina pritoka nizvodno od Kartuma?
    • Zašto u dolini Nila imaju 2-3 žetve godišnje?
    • Zašto je Nil značajan za Egipat?
    • Koje se poljoprivredne kulture gaje oko Nila?
    • Kako se zove brana(po kome je dobila ime) i jezero koje je nastalo njenom izgradnjom?
      • Koje su sve koristi od brane i jezera?
  • Šta znaš o Sueckom kanalu.
    • Koji je njegov značaj za Egipat, a koji za svet?
  • Koji deo Egipta se nalazi u Aziji?
  • Koje su granice pustinje Sahare?
  • Koje su odlike klime koja vlada u njoj?
    • Da li je u Sahari oduvek vladala pustinjska klima?
      • Koji su dokazi za to?
    • Koji je privredni značaj pustinje Sahare?
    • Zbog čega se pustinja širi?
  • Koje su zemlje Magreba?
  • Čije su kolonije bile zemlje Magreba?
  • U kom se smeru pružaju Atlaske planine?
    • Koji je najviši vrh Afrike, a koji Atlasa?
ISTOČNA AFRIKA

  • Koje prostore obuhvata?
  • Države i glavni gradovi?
  • Koja su veća jezera?
  • Koja su dva najveća vrha?
  • Koji je jezik zajednički za veći broj država?
  • Razvijen je safari turizam.
    • Šta je safari turizam?
    • Zašto i u kojim državama?
  • Kafa je porekom iz ove regije tj. iz istoimene pokrajine u Etiopiji.
  • Gde vlada klima ‘’večitog proleća’’?
ZAPADNA i JUŽNA AFRIKA
1. Države i glavni gradovi – pronađi na karti-koje su najveće a koje najmanje države?
2. Koji prostor obuhvata?
3. Kako se deli i koje su granice regija?
4.Kako se širi obradiva površina?
5. U savanama je razvijeno stočarstvo
    • Gde rastu savane u ovoj regiji?
    • Zašto na tim mestima rastu savane?
6. Kroz koje države protiče reka Niger, Kongo, i Nil.
7. Koje su demografske odlike većine stanovništva Afrike?
8. Koji je uzrok velike smrtnosti stanovništva?
9. Koja je granica bele i crne rase u Africi?
10. Zašto Afriku nazivamo Crnim kontinentom?
11. Crna rasa se deli na Bantu i Sudanske crnce?
            - u kojim delovima Afrike žive?
12.       Angola – banane i kafa;
JAR – vinogradi i prozvodnja vina;
Gana, Nigerija i Obala Slonovače – kakao;
Tanzanija – karanfilić;
Egipat, Tunis, Alžir – agrumi i masline.
13. Rudarstvo – koje su rude značajnije i u kojim državama?
            nafta  - Nigerija, Libija, Gabon,
            dijamanti – Gana, Gvineja, JAR, DR Kongo, Bocvana.
            uran – Niger, DR Kongo,
             zlato – Gana
            boksit – Gana
            bakar – DR Kongo, Zambija, Uganda,
14. Po čemu su poznati Dejvid Livingston, Henri Morton Stenli, Bartolomeo Dijas, Vasko da Gama, Nelson Mendela?

  • Domaći zadatak
  • Pomoću karte na 52. strani  odredi čije su kolonije bile sledeće afričke države:
            Maroko, Sudan, Kenija, Uganda, Tanzanija, Namibija, Bocvana, DR Kongo, Nigerija, Kamerun, Gana, Obala Slonovače, Mali, Niger, Ekvatorijalna Gvineja, Zambija, Zimbabve, Južnoafrička Republika, Čad, Angola, Mozambik, Madagaskar i Alžir, Tanganjika, Gabon, Libija, Somalija, Gornja Volta.

KOLONIJALNE DRŽAVE
ŠPANIJA
ITALIJA
UJEDINJENO KRALJEVSTVO
PORTUGAL
FRANCUSKA
BELGIJA
KOLONIJE















- Nabroj afričke pustinje i opiši gde se nalaze.

  • Pitanja za nemu kartu Južne Afrike
    1. Upiši države i glavne gradove?
    2. Podebljaj južnu granicu žarkog pojasa?
    3. Upiši planine i pustinje.
    4. Kada počinje leto u Johanesburgu,  a kad u Egiptu?
    5. Kada je sunce u zenitu nad Južnim povratnikom?
    6. Izračunaj gustinu naseljenosti u Svazilendu.
    7. Podebljaj tokove većih reka i zaokruži im ušća.
    8. Crvenim krugom prečnika 0,5 cm obeleži Viktorijine vodopade.
    9. Koja država Južne Afrike ima najmanje suseda i koliko?
    10. Upiši najveće gradove Južnoafričke Republike.
    11. Zašto je JAR najrazvijenija država Afrike?
    12. Kada je ukinuta rasna dikriminacija u JAR?
    13. Oboji plavom bojom najkišovitiji deo ove regije.
    14. Odredi gš i gd Bocvane i Južnoafričke Republike.